Αγία Ελεούσα
Μία από τις παλαιότερες εκκλησίες του νησιού με την οικοδόμηση της να τοποθετείται στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες (5ος και 6ος αιώνας μ.Χ.), η Αγία Ελεούσα υπήρξε ο Ενοριακός Ναός Χριστιανικού τοπικού οικισμού ενώ σήμερα στην εκκλησία τιμάται το όνομα της Ζωοδόχου Πηγής. Στο εσωτερικό της, θα θαυμάσετε ένα όμορφο μαρμάρινο τέμπλο και ανάγλυφες παραστάσεις στο δάπεδο. Την πρώτη Τετάρτη κάθε μήνα στην εκκλησιά τελείται Θεία Λειτουργία, και μάλιστα εναλλάξ από όλους τους ιερείς του νησιού, καθώς και την τελευταία Παρασκευή των χαιρετισμών της Παναγίας οπότε λέγονται “οι χαιρετισμοί”.
Αγία Παρασκευή
Χτισμένος το 1600 περίπου, ο ενοριακός ναός της Αγίας Παρασκευής στη Χώρα του νησιού εντυπωσιάζει σήμερα με την μεγαλοπρέπεια του, αποτέλεσμα δύο εκτενών ανακαινίσεων το 1799 και το 1978, οπότε απέκτησε και γυναικωνίτη, με την συμβολή Υστερνιωτών μαρμαρογλυπτών. Στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας, ο επισκέπτης θα θαυμάσει την μαρμάρινη καλλιτεχνική πρόσοψη που είναι διακοσμημένη με ανάγλυφες παραστάσεις του αείμνηστου μαρμαρογλύπτη Γεωργίου Μαυράκη, το καλλιμάρμαρο κωδωνοστάσιο, έργο του lακώβου Γ. Βιδάλη μετά από έρανο των Υστερνιωτών το 1930, όπως και την πανοραμική θέα του πελάγους. Στο εσωτερικό, ο περίτεχνος μαρμάρινος διάκοσμος μαγεύει με την ομορφιά του, με το μαρμάρινο δεσποτικό θρόνο και εξαιρετικό άμβωνα, έργα του lακώβου Γ. Βιδάλη και αυτά, και το μαρμάρινο τέμπλο να ξεχωρίζουν.
Βουρνιώτισσα
Η εκκλησία της Παναγίας της Βουρνιώτισσας είναι συνδεδεμένη με την ομώνυμη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας που βρέθηκε την αυγή της 8ης Σεπτεμβρίου του 1670 από ψαράδες του Σκλαβοχωρίου. Με θέα τον όρμο της Κολυμπήθρας, στη θέση που τώρα δεσπόζει η κάτασπρη εκκλησία με το μαρμάρινο δάπεδο και το ξύλινο τέµπλο, υπήρχε τότε ένα ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη όπου οι ψαράδες σταμάτησαν καθ’οδόν στο δρόμο προς το χωριό τους για να ξεκουραστούν, εναποθέτοντας την εικόνα που βρήκαν στην Αγία Τράπεζα. Διαπιστώνοντας με έκπληξη ότι η εικόνα είχε γίνει ασήκωτη και δεν μπορούσε να μετακινηθεί, η τοποθεσία θεωρήθηκε ιερή και σύντομα θεμελιώθηκε η εκκλησία που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης.
Η θαυματουργή εικόνα, η οποία φυλάσσεται στο Μοναστήρι Κεχροβουνίου, λέγεται ότι έχει κάνει πολυάριθμα θαύματα όπως στην περίπτωση του χωρικού που δούλευε σε γειτονικό αγρό, ο οποίος προσευχήθηκε στη Παναγία να κάνει καλά την άρρωστη γυναίκα του. Ξάφνου εμφανίστηκε μια καλόγρια λέγοντάς του ότι οι προσευχές του εισακούστηκαν όπως και έγινε. Άλλη περίπτωση αφορά σε έναν χωρικό που είχε σκοπό να κακοποιήσει μια γυναίκα που αναγκάστηκε να διανυκτερεύσει στον ναό αλλά όταν πλησίασε τον βρήκε κατάμεστο από κόσμο να ψέλνει παρόλο που δεν έγινε καμία αγρυπνία εκείνη την νύχτα.
Ιερά Καρδία Ιησού
Ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Ελλαδικής Καθολικής Εκκλησίας, ο Ναός της Ιεράς Καρδίας του Ιησού βρίσκεται κάτω από το ενετικό κάστρο στο Εξώμβουργο και έχει τις ρίζες του στον 17ο αιώνα όταν φτάνει στο νησί ο πρώτος Ιησουίτης μοναχός ο οποίος με τη βοήθεια φίλων και πιστών χτίζει την εκκλησία της Αγ. Σοφίας το 1724. Ο ναός ανοικοδομήθηκε και μετονομάστηκε τον 19ο αιώνα μετά από μια περίοδο εγκατάλειψης και ανακαινίστηκε εκτενώς το 1941 με την προσθήκη πολλών βοηθητικών χώρων για τη φιλοξενία πιστών.
Στον προαύλιο χώρο, στη σκιά του επιβλητικού βράχου από γρανίτη, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το μαρμάρινο άγαλμα της Ιεράς Καρδίας του Ιησού, αφιερωμένο στους Καθολικούς πεσόντες το διάστημα 1912-1950. Σε αυτόν καθώς και στους παρακείμενους εξωτερικούς χώρους, διοργανώνεται κάθε δεύτερη Κυριακή του Ιουλίου ένα μεγάλο πανηγύρι το οποίο προσελκύει πλήθος πιστών από όλη την Ελλάδα.
Κυρά Ξένη
Όπως και η εκκλησία της Παναγίας της Βουρνιώτισσας, έτσι και αυτή η Μονή συνδέεται με ένα θαύμα και μία εικόνα. Η εικόνα αυτή, στις αρχές του 18ου αιώνα, έσωσε την ζωή του καπετάν Κοσμά και του πληρώματός του όταν το ιστιοφόρο που κυβερνούσε προσέκρουσε σε βράχια στον όρμο του Πανόρμου λόγω σφοδρής κακοκαιρίας. Έχοντας κάνει τάμα ότι αν σωθούν θα φτιάξει μια εκκλησία στην χάρη της εικόνας που είχε μαζί του στο πλοίο, όταν σώοι ξεβράστηκαν στη παραλία, ξεκίνησε για τον Μαρλά, ένα κοντινό χωριό. Σε μια στάση του, όμως, για ξεκούραση κοντά στο λαγκάδι της Φλέβας, του ήταν αδύνατο να σηκώσει την εικόνα για να συνεχίσει το δρόμο του, επιθυμία της Παναγίας όπως ερμηνεύτηκε να κτιστεί εκεί η εκκλησία. Ο μοναχός Καλλίνικος, όπως μετονομάστηκε ο καπετάνιος, αφιέρωσε όλη τη ζωή και περιουσία του στην ανέγερση της Μονής που ολοκληρώθηκε το 1755. Το όνομα Κυρά Ξένη πιθανολογείται ότι προέρχεται από το γεγονός ότι η εικόνα ήρθε από τα ξένα.
Η Μονή θεωρείται σπουδαίο εκκλησιαστικό μνημείο του 18ου αιώνα που αξίζει να επισκεφθείτε τόσο για την ιστορική και αρχιτεκτονική της αξία όσο και για πανοραμική θέα που της χαρίζει η θέση της. Παρόλο που η εκκλησία δεν λειτουργεί πλέον, πιστοί από το γειτονικό Πύργο φροντίζουν να είναι πάντα αναμμένο το καντήλι.
Παναγία Βρυσιού
Η Παναγιά στο Βρυσί ή Παναγία Βρυσιώτισσα σχετίζεται και αυτή με μία θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του 15ου αιώνα. Εκείνους τους καιρούς, λόγω συχνών πειρατικών επιδρομών οι ευσεβείς Τήνιοι έκρυβαν ή έθαβαν πολύτιμα και ιερά αντικείμενα ένα από τα οποία εικάζεται ότι ήταν και η “Παναγία η Βρυσιώτισσα” όπως αποκαλείται η εικόνα σήμερα. Δύο αιώνες αργότερα, η Παναγία εμφανίζεται τρεις φορές στον ύπνο μιας καθολικής μοναχής και της υποδεικνύει το σημείο που είναι θαμμένη η εικόνα. Η εικόνα ξεθάβεται και μεταφέρεται σε εκκλησία στον Ταραμπάδο αλλά την επόμενη μέρα με έκπληξη οι πιστοί διαπιστώνουν ότι είχε εξαφανιστεί. Τη βρίσκουν τελικά στο σημείο που είχε βρεθεί και τη μεταφέρουν πίσω στο χωριό. Αυτό συνέβη άλλες δύο φορές, γεγονός που θεωρήθηκε θεία προσταγή να χτιστεί εκκλησία στηv τοποθεσία όπου βρέθηκε όπως και έγινε, με προσφορές από τα γύρω καθολικά χωριά.
Η σημερινή εκκλησία κτίστηκε στο τέλος του περασμένου αιώνα και στο εσωτερικό της ο επισκέπτης μπορεί να δει αντίγραφο της θαυματουργής εικόνας, η οποία φυλάσσεται πλέον για ασφάλεια στην εκκλησία του Αρχάγγελου Γαβριήλ, τον ενοριακό ναό του Ταραμπάδου, και μεταφέρεται στο Βρυσί κατά τους δύο μεγάλους εορτασμούς του στις 15 Αυγούστου και την πρώτη Κυριακή του Μαΐου, που γίνεται και αγιασμός των οχημάτων, γεγονός που προσελκύει πλήθος καθολικών καθώς τα θαύματα που αποδίδονται στην εικόνα και στην συγκεκριμένη τοποθεσία είναι πάρα πολλά.
Παναγία της Τήνου
Η πιο γνωστή και επιβλητική εκκλησία του νησιού, ο Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου ιδρύθηκε το 1823 στο σημείο που βρέθηκε η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, σύμφωνα με το όραμα της Αγίας Πελαγίας, μοναχής στη Μονή του Κεχροβουνίου τότε, η οποία, όπως και η καθολική μοναχή χάρη της οποίας χτίστηκε η Παναγία στο Βρυσί, είδε τρεις φορές στον ύπνο της την Παναγία να την καθοδηγεί. Η ανέγερση της εκκλησίας πήρε αρκετά χρόνια και θεωρείται το πρώτο αξιόλογο αρχιτεκτονικό μνημείο του απελευθερωμένου ελληνικού έθνους.
Η θαυματουργή εικόνα, που χρονολογείται από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους φυλάσσεται σε ειδικά διαμορφωμένο εικονοστάσι στα αριστερά της εισόδου και είναι πόλος έλξης για πιστούς από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο σημείο που βρέθηκε η εικόνα, κάτω από τον κεντρικό ναό, δημιουργήθηκε ο ναός της Ευρέσεως, αφιερωμένος στη Ζωοδόχο Πηγή, ένα θολωτό παρεκκλήσι χτισμένο πάνω στα ερείπια παλαιού χριστιανικού ναού. Η ιστορικότητα της τοποθεσίας όμως πάει ακόμα πιο παλιά καθώς υποστηρίζεται ότι εδώ βρισκόταν κατά την αρχαιότητα ναός του Διονύσου.
Το κτιριακό συγκρότημα, του οποίου η ανέγερση ολοκληρώθηκε το 1880, ανήκει στο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας και περιλαμβάνει εκτός από την Παναγία της Τήνου και το Ναό της Ευρέσεως, το Μαυσωλείο της «Έλλης», όπου φυλάσσονται τα οστά του πληρώματος του ομώνυμου καταδρομικού, ο τορπιλισμός του οποίου σήμανε την έναρξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου στην Ελλάδα. Επίσης, το Ιερό Ίδρυμα της Ευαγγελἰστριας φιλοξενεί το Σκευοφυλάκιο με έργα εκκλησιαστικής αργυροχοΐας και χρυσοκεντητικής, και την Έκθεση Εικόνων και Κειμηλίων. Στο συγκρότημα ακόμα θα βρείτε το μουσείο των Τηνίων Καλλιτεχνών και την Πινακοθήκη με πίνακες Ελλήνων και ξένων ζωγράφων.
Η Παναγία της Τήνου είναι αδιαμφισβήτητα το σύμβολο του νησιού και αποτελεί σταθμό τόσο για τους Ορθόδοξους, οι οποίοι την γιορτάζουν στις 25 Μαρτίου και το Δεκαπενταύγουστο, όσο και για τους Καθολικούς, που την γιορτάζουν την πρώτη Κυριακή του Μαΐου καθώς και το Δεκαπενταύγουστο.
Ταξιάρχες
Ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά μνημεία της χώρας, ο Ιερός Ναός των Ταξιαρχών στη Χώρα της Τήνου ιδρύθηκε ως καθολική εκκλησία τη περίοδο της Ενετοκρατίας. Μετατράπηκε σε Ορθόδοξο Ναό τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας όταν συμφωνήθηκε να γίνει ανταλλαγή με τον Ναό του Αγίου Νικολάου ο οποίος με τη σειρά του μετατράπηκε σε Καθολικό. Τον 18ο αιώνα ξαναχτίζεται με μεγαλύτερες διαστάσεις για να εξυπηρετήσει την αυξανόμενη σε πληθυσμό Χώρα και προικίζεται με ανεκτίμητα ξυλόγλυπτα αριστουργήματα, όπως το τέμπλο του Ναού, το οποίο μπορεί σήμερα να θαυμάσει ο επισκέπτης, ενώ από στις αρχές του επόμενου αιώνα διατελεί Μητροπολιτικός Ναός της Τήνου.
